АЛКОХОЛИЗМОТ - СТРАСТ ИЛИ БОЛЕСТ?

АЛКОХОЛИЗМОТ - СТРАСТ ИЛИ БОЛЕСТ?

Гревот, прикрепувајќи се за човекот како дива гранка накалемена на благородно дрво, ги исцрпува соковите на својот хранител, ја потчинува под себе сета човечка природа и раѓа кисели и горчливи плодови  нови гревови и страсти. Гревот не е способен да роди нешто полезно и благородно, зашто со своите корени проникнува длабоко во адот, од каде и ги црпи деструктивните сили. Така и мошне раширениот порок на пијанството, кое брзо прераснува во алкохолизам, односно во зависност на душата и на телото од хемиска супстанца и од ефектите што таа ги предизвикива, расте врз гревот и ги раѓа своите горчливи плодови  разурнувачките страсти. „Христијанинот верува дека човекот е создаден за да се стреми кон духовна полнота, кон стекнување единство со Бога, кон соединување со Него. Но, како последица на првородниот грев, од самото зачнување човечкото битие носи во себе некаква празнотија, неисполнета со Духот, како некаков волумен на бездуховност. Растејќи, детето почнува да се спознава како посебна личност. И, паралелно со тоа, почнува несвесно да ја чувствува својата духовна неполнота. А тоа раѓа силна потреба (најчесто  несвесна) со нешто да ја исполни таа празнотија. Но недостиг на Духот може да се исполни само со Духот, при што тоа исполнување не му е достапно на самиот човек, туку само на Оној од Кого исходи Тој Дух, односно на Бога. Човек може само да посака (или да не посака) целосно да се предаде на Божјата волја. Ако не постои желба да се следи Божјата волја, тогаш стремежот да се исполни внатрешната празнина води кон обиди таа да се замени, да се „исполни“ со нешто што за извесно време може да се манифестира како илузија на живот, на лична духовна полнота и хармонија. Таква илузија можат да ја манифестираат најразлични „сурогати“  меѓу нив и оние коишто безусловно се осудуваат од страна на општеството (наркотици, насилство, алчност), како и оние што во општеството предизвикуваат различни реакции (алкохол, хазардни игри, богати јадења, секс, власт). Згора на тоа, дури и голем број несомнени вредности (работа, дружење, човечка љубов, добротворност, религија), доколку престанат да бидат средство и за човекот се претвораат во цел на неговите активностите, исто така можат да станат за него еден вид наркотик. Човекот може да стане зависник од секој таков наркотик, губејќи ја слободата дарувана од Бога.“ Во односот спрема алкохолизмот постојат две крајности: едни сметаат дека тоа е само грев, други  дека е само болест. Познато е дека во мозокот, според теоријата на А. Ухтомски, во текот на пијанството се формира патолошко жариште кое бара постојано внесување алкохол. Тоа ја определува физичката зависнот, Но ако сè е поврзано само со патолошкото жариште, коешто се наоѓа во кората на големиот мозок, зошто не би можело да се „пресмета“ каде е тоа место и потоа физички да се отстрани? Имено, така расудувале научниците од Институтот за човечки мозок во Санкт Петербург. Од нивна страна е отркиено местото во мозокот во кое се формира зоната на зависност, и е предложена метода за замрзнување на тој дел од мозокот преку отвор во черепот. Да ја оставиме на страна етичката страна на оваа метода, којашто потсетува на паролата: „Најдобро средство против првутот е  гилјотината“. Но самите хирурзи, коишто спроведувале слична постапка, едногласно тврдат дека нивната метода само му дава шанса на човекот да престане да биде наркоман, ликвидирајќи го само елементот на физичката зависност. Самиот човек останува истиот. Ако повторно проба наркотик, тој повторно станува наркоман. Притоа, според набљудувањата на лекарите, „дупката“ заостаната по операцијата го втурнува човекот во пренагласена сексуалност, во склоност спрема агресија или во гнев. Позната е евангелската сторија за „седумте зли духови“ коишто влегуваат во исчистен дом од кој бил избркан еден нечист дух (Лука 11:2426). Истото може да се случи и со човек кој се надева само на медицината и на нејзините средства, а не на милоста Божја. Се работи за тоа дека алкохолот не уништува само одреден орган или дел од организмот, туку страда целиот човек. Не постои ниту еден личносен квалитет кој не подлежи на изопаченото влијание на таа страст. Се работи за најтесна врска меѓу пијанството и моралната и духовната сфера, и оној што ја дозволува таа врска ризикува да биде победен во борбата за вечен живот. „Не лажете се: ... ни пијаниците... нема да го наследат царството Божјо“ (1 Коринтјаните 6:9-10). Но, постои и друга крајност. Во православна средина е распространето мислењето дека алкохолизмот е само гревовна страст, и човек треба само да посака да се ослободи од неа за да повторно почне да води трезвен живот. Ваквата претстава е многу блиска со јуридичката теорија, којашто го третира гревот пред сè како нарушување на Божјата заповед, од каде и следи: „За грев треба да се суди, нарушувањето на нормите на Божествениот закон бара одмазда и казна.“ Напоредо со тоа, повеќето од Источните отци гледаат на гревот не толку како престап против моралниот закон, туку повеќе како „заболување на душата“. Духовните лекари помалку ги интересирал правниот аспект на прашањето, а повеќе начините на исцелувањето на душата повредена од грев. Таквото разбирање на гервот во голема мера е карактеристично за руското православие. За рускиот народ е карактеристичен стремежот да сочувствува со човек заболен од грев. Тука има место и за милосрдие, и за спознавање на тежината на ослободувањето од таа тешка страст. Тешко е човек да не се согласи со американските истражувачи А. Спикард и Б. Томпсон, дека „алкохолизмот претставува проблем на севкупната личност: за да се излечи од општата болна состојба, на човекот му се потребни напрегнат труд, специфичен тренинг и време. Макар што алкохоличарот понекогаш може на чудесен начин да се излечи од својата физичка зависност од алкохолот, не постои моментално исцелување од духовни и психолошки оштетувања, предизвикани од наркозависноста.“ Тешко е да се опише колку таа „болест“ предизвикува болка кај човекот и кај неговите блиски. И сите ние повторно слушаме: „болен“, „страдален“... нека биде така, нека љубовта на човековото срце не секнува, зашто само таа може да биде вистинско лекарсто за секоја „слабост“. Но, ако човекот сака да се ослободи од тешките пранги на зависноста од алкохол, тој мора јасно да спознае: јас не сум само болен, јас сум  грешник кој го губи својот живот. И нека милосрдието на оние што се околу мене не биде причина за самосожалување и самооправдување. Причини за алкохолизмот Пред сè, треба да се напомене дека на човекот за неговото опстојување не му е потребен алкохол, како што му се потребни, на пр., воздухот, водата и храната. „Таа потреба .. се јавува затоа што општеството, како прво, произведува алкохолни напитоци и, како второ, „создава“ и „пресоздава“ обичаи, форми, навики и предрасуди, поврзани со нивната употреба.“ Постојат одредени фактори на ризик, кои придонесуваа човекот полесно да падне во алкохолна зависност: 1. Наследен фактор. Деца на алкохоличари воопшто не мора задолжително да почнат да пијат, како што сакаат да покажат некои истражувачи, но шансите за тоа кај нив се поголеми. 2. „Традиција на пиење“, „алкохолна атмосфера“ што царува во голем број колективи и семејства. 3. Присуство на „алкохолни лидери“, коишто измислуваат повод за пиење, пропишуваат „процедура“. 4. Луѓе со проблеми при општењето, особено млади луѓе и личности со шизофреничен стил, често се обидуваат со помош на алкохол да ја урнат бариерата и постепено паѓаат во зависност. 5. Постојани стресови, непријатности во семејството и на работа, коишто се „решаваат“ со помош на алкохол. Се издвојуваат неколку форми на мотивации на употреба на алкохол Најчеста, според нашето мислење, е атарактичката мотивација. Нејзината суштина е обидот човекот да го ублажи отсуството на внатрешниот комфор. На православните христијани им е познато дека главната причина на душевна дисхармонија е гревот, и наивно е обидувањето да се најде спокој во виното. Зашто, во спротивно, произлегува дека човек се обидува да го реши проблемот на своето битие со помош на проста хемиска сусптанца. Алкохолот не е помошник во сложените животни ситуации. А такви ситуации може да бидат „отказ од работа, неуспех во некоја работа, болест, развод, смрт. Ниту еден од нас не е имун на лични кризи, и во текот на таквите периоди сите ние сме изложени на мошне висок ризик од созадвање погубна навика на консумирање алкохол“. „Алкохолниот пијалак секогаш ни ја поддава раката кога доживуваме неуспех, кога слабееме, кога сме исцрпени  пишува Д. Лондон, кој оваа тема не ја знае само од слушање.  Но, неговите ветувања се лажни: физичката сила, којашто ја ветува алкохолт, е призрачна, душевниот подем е лажен“. Во една пригода, на една тренинг-група за психолози професионалци станало збор за алкохолната зависност. Во текот на работата на групата неколкумина присутни замолиле да одглумат друштво на маса, и да одигаат улога на другари по чашка. Кога дејствието се завршило, учесниците продолжиле да седат околу „масата“ и не сакале да ја напуштат сцената... како што подоцна објасниле, сцената на заедничко пиење давала силно чувство на спокојство, топлина, човечка соработка, заштитеност и ослободеност од животни тешкотии и проблеми. Таму секој може да биде природен и притоа да смета на целосно прифаќање и разбирање од страна на присутните. И затоа не сакале да го напуштат таквиот прекрасен и безопасен свет. Со разрешување на кризната ситуација често ја снемува и потребата од алкохол. Секако, многу нешта зависат од тоа како човекот го прима тоа што се случува со него  како испратено од Бога за негово спасение, или како случаен сплет околности, или, пак, како „одмазда на злата судбина“. Особено често алкохолот се злоупотребува за „ослободување од стрес“ од страна на депресивните личности. Шизоидите можат да се навикнат да користат мали количества жестоки алкохолни напитоци, за да можат полесно да комуницираат. На спротивниот крај на емоционалниот спектар се наоѓа хедонистичката мотивација. Ако консумирањето алкохол поради атарактични мотиви се оправдува со нормализирање на влошеното расположение, тогаш хедонистичката цел претставува обид уште повеќе да се подобри и онака нормалната состојба. Хедонистичката мотивација може да се смета најмалку штетна. Колку и да ни е убаво, ние сепак пиеме алкохол во празнични денови, затоа што „виното го весели срцето на човекот“ (Псалм 103:15) Треба да се напомене дека, и покрај раширеното мислење во општеството, алкохолот не претставува средство за генерирање возбуда, туку средство за угнетување. Само мали дози алкохол, земени во соодветна пригода, водат кон развеселување. „Постепено манифестираната привлечност на алкохолното пијанство, којашто може да се зголемува, се крои ... во обемната несвесна психолошка мотивација на свртување кон виното, во желбите и во потребите коишто човекот се обидува да ги задоволи со негова помош“. Со други зборови, за нормален, здрав човек многу поголемо значење има не самиот алкохол, туку она што тој очекува од него. А, инаку, во алкохолните напитоци луѓето бараат многу повеќе отколку што тие може да им пружат, заборавајќи дека „лагата не води кон спасение“. „Најчеста желба тука е човекот да се провесели, да се зголеми расположението на свадбената веселба, на роденденската прослава, при средба на пријатели, односно, во случаи во кои традицијата на пиење вино е особено силна. Празникот обично се исчекува, се вршат благовремени подготовки, се создава празнично расположение, се облекува празнична облека, што само по себе ја создава онаа атмосфера којашто и без вино го прави човекот возбуден, празнично настроен, радосен. Консумирањето алкохол, со што се менува состојбата на организмот и на нервниот систем, дава само слаб психофизиолошки фон на кој силно се проектира психолошкото очекување и сета претходна психолошка подготовка за дадениот настан. Самиот човек не е свесен за тој механизам, за него тој е сокриен, што и создава општоприфатена претстава за особените својства на алкохолот.“ За да се провери реалното дејство на алкохолот на човековиот организам, истражувачите прибегнале кон методата на плацебо. Таа метода се состои во тоа што на одредена група болни божемно им се дава еден и ист медикамент. Всушност, на еден дел од групата навистина им се дава медицински препарат, а на преостанатиот  „плацебо“, односно „празна“ таблета, која по надворешен изглед и вкус наликува на медикаментот, но којашто е изработена од неутрална супстанца. Таков експеримент успеал да спроведе П. И. Сидоров. При „анонимно“ внесување алкохол, испитаниците по извесно време се пожалиле на лесна возбуда, зголемен тонус, проследени подоцна со слабост и сонливост. Притоа не се манифестирала некаква јасно изразена личносна, карактерна компонента. Но, ако пациентот претходно бил предупреден за природата на инјекцијата, можеле да се забележат познати емоционални реакции: живост, шеговитост, коментирање. Со други зборови, се демонстрирала типична слика на пијанство. Во дадениот случај може да се повлече аналогија со примањето наркотици. Познато е, на пример, дека неискусен човек, откако ќе испуши цигара со хашиш, може да доживее единствено промена во восприемањето на просторот, волуменот, боите и сл. Истовремено, „кај лицата коишто за прв пат пушат хашиш, но коишто знаат што пушат и го очекуваат наркотичниот ефект, сликата на дејството на наркотикот е сосема поинаква. Таа е поубава и емоционално заситена“. Наркоманите пред примањето наркотик честопати посебно се подготвуваат. Истото може да се каже и за алкохолот. Постои цела „алкохолна култура“: како да се нареди масата, за што да се наздрави, колку да се наточи во чашите и сл. Тоа е нормално сè дотогаш додека за човекот главни остануваа вистинските вредности: семејството, дружењето, пријателството и сл. За алкохоличарот во прв план избива чувството коешто го „подарува“ самата физичка супстанца. На тој начин, „не алкохолот сам по себе, ниту неговото физиолошко дејство земено само по себе, туку, пред сè, проекцијата на психолошкото очекување, на актуелните потреби и мотиви врз психофизиолошкиот фон на пијанството ја создава онаа внатрешна субјективна слика којашто човек почнува да ја припишува на дејството на алкохолниот напиток“. „Оттука започнува процес кој е крајно опасен според последиците врз животот и кардинален за генезата на пијанството  сè поголема децентрација, деформација на восприемањата: човекот почнува во алкохолот да ја гледа главната причина за состојбата којашто го привлекува.“ Како што гледаме, митот за алкохолот, за неговата способност да ги решава проблемите, е многу посилен од дејството на самата хемиска материја. Да се потсетиме дека Ное, откако се опијанил, не покажувал симптоми на пијанство коишто ни се општопознати, туку едноставно легнал да спие (Битие 9:20). Наивно би било да се мисли дека единствено стремежот за избавување од неудопството или желбата за насладување го раководат човекот при консумирањето алкохол. „Псевдокултурната мотивација се заснова на светогледните поставености и на естетските наклонетости на личноста.“ При таквата мотивација важна е приликата во која се консумира алкохолот, суптилниот вкус, проучувањето по вкусувањето, демонстрацијата на самиот процес на вкусување пред присутните. Дегустацијата на различни сорти пиво може да стане предмет на долга „естетска“ дискусија. Мотото на ваквата мотивација би можела да стане античката девиза „In vino veritas“. Понекогаш човекот зачекорува по патот на барањето на надворешната или на внатрешната слобода, доживувајќи некаков „духовен пробив“ за време на консумирањето алкохол. Голем број пеачи, музиканти, „творечки“ луѓе, го сметаат алкохолот за некаков неодминлив услов за ослободување на творечките сили. „Зошто луѓето пијат?  прашува А. Ками.  Затоа што по пиењето сè се исполнува со смисла, сите нешта ја достигнуваат највисока напнатост. Заклучок: луѓето пијат заради беспомошност, или во знак на протест.“ Во тинејџерските „журки“, коишто тие ги сметаат за вистинска смисла на постоењето, во студентските собирања, предизвикани од незадоволството од просечниот живот и бездуховноста на надворешното опкружување, миговите на вистината се бараат во опијанување со алкохол. Според мислењето на учесниците на таквите „вжештени“ собирања, луѓето притоа се поблиски еден на друг, односите се потопли и подушевни, присутни се искреноста и заемното помагање. Земајќи го предвид сето тоа, тука се работи за барање на нешто подобро во самите себе и во своите пријатели. Тоа е оној миг на „слободата“ на стадото, за која се чуваат спомени во срцето, се создаваат легенди во рамките на групата, тоа е лајтмотив на сите пијанки и „журки“. Тука, навистина, има нешто подобро, нешто позитивно. Но тоа „нешто“ е само нејасен одблесок на она што во човекот треба да блесне како силно сонце, осветлувајќи сè наоколу, просветлувајќи го умот, срцето и волјата. Дотолку повеќе што празнината, којашто настапува по сличните блесоци на измачениот дух, е премногу реална и немилосрдна. „Ние сме повикани да бидеме носители на Светиот Дух во овој живот; во нас треба да ликува вечниот живот, треба да блеска Божјиот живот преку преизобилен восхит, љубов, творечко вдахновение. Но, колку често го бараме вдахновението и пијанството во нешто други  во материјалното вино коешто на човекот му дава илузија дека му е добро, дека е цврст, силен...“ „Ако човекот не најде во себе сили да Му се довери на Бога и на Неговата љубов, ако не може да ја почувствува во животните настани и во односите со луѓето, во него се формира длабока празнина којашто тој, најверојатно, ќе се обиде да ја исполни со некаков сурогат.“ Луѓе коишто го бараат „слаткиот миг на слободата“ во виното и во наркотиците, ја имаат предвид доволно вистинитата мисла дека надворешната слобода (односно, слобода од надворешните околности) не е идентична со внатрешната слобода. Меѓутоа, прекршувајќи ги природните закони („душата не ги создава законите, туку им се потчинува и не може да ги измени по своја волја“), човекот сака да се насити надвор од духовната сфера, не во верата, во молитвата, во духовното творештво и во љубовта, туку во земното, душевното, бесовското (споредете Јаков 3:15). izvor:preminportal.com.mk

ЗА АБОРТУСОТ И ЗА РАЗВРАТОТ

ЗА АБОРТУСОТ И ЗА РАЗВРАТОТ

Ние правиме помен на починатиот во третиот ден, затоа што во тој ден човекот го менува изгледот. Во деветтиот ден – затоа што во тој ден се распаѓа телото, освен срцето; А во четириесеттиот – затоа што се распаѓа и срцето. Така станува и при раѓањето на човекот: во третиот ден се оцртува срцето, во деветтиот ден се оформува телото, а во четириесеттиот ден се изобразува конечниот облик. Архимандрит Рафаил Карелин Убивање на беспомошните Секаде го слушаме зборот мир, но тоа е лага, тоа е гнасно лицемерие. Тоа е еден од зверските ликови на современиот цивилизиран свет. Околу нас се случува војна, непрестана и окрутна, во која нема примирје или свршеток, каде нема победник и победени, туку постојат само џелати и нивни жртви. Оваа војна го има зафатено целиот свет, но со посебен интензитет земјите кои се гордеат со својата цивилизација, култура и прогресс. Оваа војна е нечовечна, систематска кланица, геноцид без преседан и аналогија во историјата на целото човештво; тоа е војна на родителите против сопствените деца. Тоа е војна во која се пролеваат реки на крв, каде што убиството е соединето со мачењето. Тоа е кланица, која секоја година носи повеќе десетици милиони жртви со лицемерие својствено на современиот човек, затоа што не се нарекува со своето име - убивање на невините и беспомошните, со садизмот на џелатите во концентрационите логори, легализирани со правото на убиство и злосторство, туку е сокриен и маскиран со магловитиот и безобразно лицемерниот термин- абортус, т.е. исфрлање надвор, како да се работи за непотребни партали кои од куќата се исфрлаат на ѓубриште, а не за живо битие, за дете. Во нашата земја се извршени 7-9 милиони абортуси, и тоа е само во регистрираните медицински установи. Бројот на тајните абортуси воопшто не се евидентира. Најголем број жртви однесе Втората светска војна, но истовремено деца кои се убиени од родителите, се многу повеќе отколку војници кои загинале на фронтот. Оваа мрачна страна во животот на современото човештво најдобро покажува дека цивилизацијата се претворила во ескалација на суровоста. Ние слушаме повици за мир, но околу нас не само што не престанува, туку уште повеќе се засилува крвавата пресметка која по бројот на своите жртви ја надмина наездата на Хуните и Монголите, злосторствата на Тамерлан и Шах-Абас, а по суровоста-тиранините и џелатите во концентрационите логори и мачилишта. Жртви на оваа невидлива војна има повеќе од сите убиства и погубувања заедно. Со овој престап не се поништува само Боженственото, туку и човечкото право. Од самиот момент на зачнувањето се создава жив организам, кој го носи во себе генетскиот код и целиот потенцијал на човечката личност. Експериментално се докажани сложени сврсисходни реакции на плодот на средината која го опкружува. Ова е битие кое чувствува болка, кое има желба за живот и, што за христијанинот е главно- битие кое поседува бесмртна човечка душа, чие што несовршенство се состои во тоа што телото, нејзиниот инструмент, сеуштен не е формирано. Но, ако се смета за оправдано убиството на човек поради неговата несовршена телесна организација тогаш со поголемо право би било можно да се убиваат старите и болни луѓе и.т.н. (Продолжува...) +++ Значи, легализацијата на абортусот ги оповргнува сите морални и правни кодекси чија што основа представува заштита на човечката личност. Нашето прво барање е плодот како човечка личност да се заштити, плодот како човечка личност не смее да биде уништен. Во принцип разлика помеѓу убиство на плодот и други видови на убиства не постои. Достапност или неказнивост на абортусот им ѓи дава на родителите правата на тиранин кои не птипаѓаат на ниту еден човек, тиранин кој по своја воља може да иг остави во живот или да ги убие своите поданици. Неказнување на абортусот, одсуството на морална и правна заштита на плодот и гаранција за неговиот живот ги чинат лицемерни и бесмислени сите декларации за заштитата на достоинството и слободата на човекот. Убиството на беспомошниот е најподол и најодвратен облик на убиство, поради тоа луѓето кои се одлучиле на убиство на беспомошното дете можат во одредени околности да направат и било какво друго злосторство. Девизата на древните судии гласела: подобро да оправдаш десет виновници отколку да казниш еден невин, а тука невиниот се казнуваа со смрт и тоа со таква смрт на која само истенчен садист како Нерон или Калигула би можел единствено да подвгне - тоа живо се кине на парчиња. Порано со џелатот луѓето не се ракувале, ниту седеле со него на иста маса, а на современите џелати-родителите, кои ги убиваат своите деца, и на лекарите-професионални убијци, јавното мнение не им изрекува казна. Значи дека целото друштво учествува во убиствата. На совеста на многу познати бандити како што е Џек Мевосек се десетина човечки животи,-а гангстерите во бели мантили имаат на совеста стотици и илјадници. Кога би биле фрлени во јама полна со крв од децата кои што ги имаат испоубиено тие би се удавиле во неа. А должност на лекарот е да помага дури и на непријателот, а денес тој станува платен убиец. Заради тоа повикуваме лекарите кои вршат абортуси да се прогласат за злосторници против човештвото и непријатели на својот народ. Убиство на бебе е престап против Боженственото и човеково право, против идејата за семејство и брак, против семето на човечката природа, против сопствениот народ и целото човештво. Убиство на децата е концентрација на егоизам, суровост, кукавичлук и лицемерие... Продолжува.... izvor.preminportal.com.mk

ЦРКВАТА И СВЕТОТ НА ПРАГОТ НА АПОКАЛИПСАТА

ЦРКВАТА И СВЕТОТ НА ПРАГОТ НА АПОКАЛИПСАТА

Архимандрит РАФАИЛ (Карелин) Што значи православен христијанин, според какви признаци можеме да го препознаеме во овој свет исполнет со страсти? Каде е денес границата меѓу христијанинот и паганинот, кој познавал само еден закон - законот на задоволување на своите многубројни потреби; каде минува линијата што ги дели оној што верува во Христа и неверникот-атеист, рамнодушен спрема сето она што е недостапно за неговото сетилно восприемање? „Христијаните, – вели преп. Макариј Велики, – имаат свој свет, свој начин на живеење, свој ум и слово, свои активности; поинаков е начинот на живеењето, умот, словото, активностите – кај световните луѓе. Едно се христијани, друго се – светољубци; меѓу првите и вторите „растојанието“ е – големо.“ А тоа „растојание“, таа различност за која зборува преподобниот, е во образот на мислите и на чувствата. А сферата на нивното пројавување е во односот спрема она што нè опкружува во овој привремен живот, однос кој се манифестира во конкретни, видливи постапки и дела. Сиот живот на „светољубецот“ е обусловен со редица правила чија суштина е – да му помогнат да достигне одредени цели коишто си ги поставил пред себе, не ретко и – по секоја цена. Животот, пак, на христијанинот е обусловен со Христовите заповеди, коишто сами по себе се вечен живот (Јован 12:50). Таквит образ на живот на христијанинот е – ангелски, тоа е живот кон кој Самиот Христос го повикува човештвото. Во текот на своето двеилјадигодишно постоење, христијанската Црква преживувала различни времиња, различна била и нејзината положба во светот. Првите векови на историјата на Црквата на земјата се карактеризираат, пред сè, со тоа што меѓу оние што снатане „нова твар“, оние што го соблекле „стариот човек“, и паганскиот свет кој, „скапувајќи во соблазнувачките похоти“, не сакал да знае за прогонуваните и измачуваните „Галилејци“ – се издигнала крута граница. Тогаш секој христијанин можел во еден миг да го изгуби животот како маченик, и затоа тој постојано се подготвувал за тоа, за да се претстави пред Бога, се стремел да биде во свет живот и во побожност (2 Петар 3:11); а и самиот дух на животот на првите христијани покажувал дека тие тука немаат постојан град, туку го бараат само оној што ќе дојде (Евреите 13:14). Тој пагански свет, среде кој тие живееле и на чии похоти некогаш и самите биле предадени, бил против нив, и не можело да има согласие меѓу нив и безбожјето и страшниот разврат коишто царувале во тој свет. Заради тоа и се чуделе оние со коишто тие уште до вчера заедно се „веселеле“ во световните „радости“. Затоа, поразени со светоста и со чистотата на нивното ново постоење, нивната непоколебливост и храброст пред лицето на гонењето и на мачењето, луѓето сè почесто се преобразувале од лути волци во овци на стадото Христово. Но, наскоро настапил сосема нова епоха во животот на Црквата: христијанството, до неодамна прогонувано, станало официјална религија на моќната империја. Светот, пак, макар што се променл, сепак не се преродил целосно. И љубовта спрема светот – којашто, според зборовите на Писмото, е непријателство против Бога (Јаков 4:4) – останала во срцата на мнозинството луѓе што живееле во него. А христијаните, коишто пред тоа биле отфрлани од тој свет, и коишто самите не го примале неговиот „паганизам“, сега станале негов составен дел. Така, во срцето на таквиот свет започнала борбата меѓу духот на Христос и антихристовиот дух; христијанството се стремело да го преобрази светот, да го освети, да го приведе кон Христос, а светот – да го „осветови“, да го секуларизира христијанството, да го преобрати од Божествена востановеност во некаков општествено-државен институт, којшто ќе има свои морални норми, но кои, патем кажано, и не мора да се почитуваат. А колку била тешка таа борба, може да се заклучи оттаму што не еднаш, во текот на вековите, во Христовата Црквата се слушало прашањето: можеби и било полесно тогаш кога гореле клади и светкале мечевите на римските војници, кога ѕверовите биле пуштани во арените а гледачите занемувале на трибините, предвкусувајќи ја крвавата казна над следбениците на распнатиот Христос? А нашето време, навистина, е уште посложено; уште позамрсена, уште помачна е самата борба – особено во денешна Русија, како и во земјите поврзани со неа со заедничко минато, со заедничка историја. Зад нас се – прогони коишто по својата суровост се исти како и прогоните во епохата на Декој и на Диоклецијан. Потоа – децении „антирелигиозна пропаганда“, кога државата со сиот свој апарат започна и водеше осмислена, „научно“ организирана борба со религијата. Но и сегашноста – денес е можно таа трезвено да се оценува – ниту оддалеку не е идилична, исполнета со надеж за „процут“ на духовноста и за долгоочекуваното „општонародно покајание“. Што видовме во текот на последниве неколку години? – Се возобновуваат храмовите, заживуваат древните монашки заедници, на Црквата и го враќаат – со тешко срце и во мали дози – одземениот имот. А паралелно, без пречки и тешкотии, во нашиот живот со сета силина и незадржливо влегува она за што во Писмото се вели: тајната на беззаконието веќе дејствува (2 Солунјаните 2:7): грабежи од невидени размери, бескрајни политички интриги, цинизам и грубост, беспоштедна борба за место под сонцето како меѓу „силните“, така и меѓу „слабите“ од овој свет, воени конфликти и масовно гинење на луѓето, и сето тоа дочекувано рамнодушно од страна на општеството, вџашувачка неморалност и разврат  тоа е реалноста којашто нè опкружува денес. Тоа е фонот врз кој се возобновува Црквата... По милоста Божја, денес многумина (макар што нивниот број во последно време се проретчил) се обраќаат кон Христос, а покајанието и исправањето на животот станува насушна потреба на луѓето. Но, во денешно време на човек кој одлучил да живее нов  христијански  живот му е тешко, мошне тешко. Тој доаѓа од средина во која царува воинствено неверие или „намерно, свесно заборавање“ на Бога, стапнува во Црквата од еден полупагански свет  и застанува во самото средиште на Црквата. И како тој да разбере, како во срцето да почувствува дека за него веќе „постои друг свет, друга трпеза, друга облека, други насладувања, друго општење, друг образ на мисли“, кога тој сè уште целосно е заробеник на претходниот свет, сè уште е под власта на неговите обичаи, навики, страсти? И наеднаш сè му изгледа толку „едноставно“  и она за што е срамно и да се зборува (Ефесјаните 5:12), и она за што е просто страшно да се зборува. Човекот влегол во Црквата, срцето негово се стреми кон Бога, но тој сè уште не се разбудил од сонот, уште е млак, и не е ни свесен дека целиот живот на христијанинот е  борба, дека неговиот пат е  тенка нишка распната над провалија, и дека искушенијата се и од лево и од десно, и дека опасноста демнее од сите страни. А без таквото разбирање нема спасение, нема вистински живот во Христос. Затоа е нужно човекот се спознае, да разбере  во што е „духот на овој век“, и заедно со тоа да го одреди своето место во тој свет, да разбере дали навистина е со Христос, или само со својата уста Го исповеда, а срцето му е далеку, препуштено на власта на мртвите интереси и дела (Матеј 15:8). Но, нашата „успиеност“ е силна и длабока, и затоа е потребно некој постојано да нè „буди“, да ни укажува на опасностите што нè опкружуваат, да нè предупредува за нив, да раскажува за нив и да нè учи како да ги избегнуваме. И, напоредо со тоа  да нè потсетува за светлата и неминлива Христова вистина, за неискажливата радост од животот со Него; за тоа дека ние, луѓето, сме создадени од Бога само заради Него и дека сам во Него ја стекнуваме полнотата на постоењето и на среќата, и затоа не ни доликува безнадежно да се препуштаме на земните радости и грижи. Книгата на архимандритот Рафаил (Карелин) Црквата и светот на прагот на Апокалипсата е отрезнувачко, понекогаш горчливо напоменување за фонот на нашиот живот, за реалноста што нè опкружува, во којашто живееме  а сепак не ја гледаме. Според зборовите на авторот, целта на неговата книга не е да го стаписа читателот, туку да му пружи можност да разбере каков е тој фон и правилно да го оцени. Стравот, очајанието  се неумесни, недозволени чувства во христијанскиот живот. Да, нашето време е период во кој се остваруваат горчливите пророштва на Спасителот: се гаси верата (Лука 18:8), заладува љубовта (Матеј 24:12). Но, како и порано, светлината Христова го осветлува секој што доаѓа во светот, како и порано Црквата Христова стои на земјата, и во неа е  Самиот Господ, кој милува и спасува, кој ги сака праведните и ги исправува грешните. И затоа, заедно со страшните зборови на разобличување, во оваа книга на о. Рафаил се слуша и кроткиот повик кон вечниот живот, кон Небесното Царство отворено за нас, повик којшто го слуша и на кој се одѕива човековото срце. (Овој прекрасен Предговор за споменатата книга на о. Карелин нека послужи како предизвик заинтересираните да ја прочитаат самата книга)

Православна бројаница

Православна бројаница

Најчесто се изработуваат од црна волна, или свиленкаст конец (суитаж). Црната боја ја носи симболиката на покајанието. Но, денес бројаниците можат да се сретнат во најразлични бои. Најмалите бројаници имаат по 33 јазли. Постојат и бројаници со 50 и 100 јазли. Монасите понекогаш користат бројаници со 300, 500 или 1000 јазли. Преданието говори дека некаде околу четвртиот век по Христа, на еден монах од пустината ангел Господов му ја открил вештината на плетењето бројаници, откако тој усрдно се молел. Имено демоните му правеле искушенија расплетувајќи му ги јазлите што дотогаш самиот едноставно ги правел заради што не можел да го извршува целосно своето молитвено правило. Тогаш ангелот го научил да прави сложени топчиња на бројаницата, така што секое топче е составено од седум крстовидни внатрешни мали јазли, кои демонот не можел повеќе да ги разврзе. Со помош на бројаницата се кажува Исусовата молитва која се состои од следните зборови: Господи Исусе Христе помилуј ме грешниот (грешната)! На секое топче од бројаницата оваа молитва се изговара посебно. Целта на молитвата е да го соедини човекот со Бога и да го исполни човековото срце со светлината на божествената благодат.

Астрологија и христијанство

Астрологија и христијанство

Астролозите тврдат, дека астрологијата е наука која може да ја претскажува иднината и дека добрата и совршена Божја волја може, се разбира, за соодветна парична сума, да се дознае од астролозите. Современата академска наука не ја смета астрологијата за наука, но сепак астролозите претендираат на научен карактер на своите претскажувања. Терминот «астрологија» се појавил во средните векови. Во древноста астролози се нарекувае маговите, а астрологијата била елемент на магиските вештини. На прашањето, се исполнуваат ли претскажувањата на астролозите, ние ќе одговориме потврдно: да, се остваруваат. Така, евангелските маги, според ѕвездите определиле, дека се родил Царот Јудејски, но кога стигнале во Ерусалим, морале да се обратат кај книжниците и фарисеите, за да дознаат точно во кој град Тој се родил? «Каде се роди Царот Јудејски? Зашто, ние ја видовме неговата ѕвезда на исток и дојдовме да Му се поклониме». (Мт. 2,2). Така, евангелскиот расказ за поклонувањето на магите сведочи за ограничените можности на астрологијата: некои претскажувања се исполнуваат точно, но не сите. Се поставува и друго прашање: каква е цената на тие претскажувања? Блажени Августин на оние, што сметале дека понекогаш хороскопите нешто претскажувале правилно, им одговарал: «Бидејќи тоа служи за заведување на луѓето, тоа се случува преку дејство на паднатите духови, на кои им се дозволува навистина да знаат нешто од областа на времените предмети, делумно затоа што тие имаат пофино чувство или пофини тела, благодарение на искуството заради својот долг живот. Затоа, вистинскиот христијанин е должен да се чува како од астролозите, така и од секакви гатачи, особено од оние што навистина погодуваат, но не за корист, туку за да ја заплеткаат душата со помош на демоните». Светото Писмо нè предупредува: «Каква полза има човекот, ако и целиот свет го добие, а својата душа ја повреди? Или, каков откуп ќе даде човекот за својата душа?» (Мт. 16. 26,27). Еден од столбовите на Црквата, светителот Василиј Велики, решително настапувал против астрологијата: «А, во минутата на раѓање, како што велат тие, многу голема сила има да се биде под благотворна или под злотворна ѕвезда. Но, во овие зборои секако има многу неразумност, а најмногу нечестие. Зашто, злотворните ѕвезди причината за својата злотворност ја пренесуваат на својот Творец. Ако злото им е во природата, тогаш Творецот – е творец на злото. А, ако тие дејствуваат зло според своја волја, тогаш, како прво, тие се живи суштества надарени со слободна волја и намера. Ова да се тврди за недушевни нешта е врв на безумието. Затоа, колку несообразно со разумот е; злото и доброто да се доделуваат некому не според достоинството, туку ѕвездата да биде благотворна, затоа што се наоѓа во некоја полжба, и таа да биде злотворноа, затоа што слично, се наоѓа по некоја друга ѕвезда, и повторно да ја остави својата лошотија, ако се отклони од извесна фигура! 2. Aко принципите на порочните и добродетелните постапки не зависат од нас, туку се принудни, нужни според раѓањето, тогаш напразни се законите кои определуваат што треба да правиме, а што да избегнуваме, напразно постојат и судиите што ги наградуваат добродетелите и го казнуваат порокот. Излегува дека ни крадецот, ни убиецот, не се виновни за престапите, бидејќи и да сакале, не било можно да не постапат лошо, зашто на таа постапка неизбежно ги принудувала нужноста. Уште и земјоделецот ќе собере обилни плодови, без да фрли и семе во земјата, и без да коси, а трговецот ќе се збогати, акал или не сакал, бидејќи судбиата ќе му собере куп пари. А, големите надежи на христијаните ќе се обратат во ништо, бидејќи ни праведноста не ќе биде почитувана, ни гревот осуден, ако луѓето ништо не прават со слободна волја. Зашто, каде господари нужноста и судбината, таму нема никакво место за отплата според достоинството, што пак е основата на правосудството.” За тоа пишува во «Основите на православната вера» и св. Јован Дамаскин: «Елините велат, дека со изгревањето, заоѓањето и доближувањето, ѕвездите, а исто така сонцето и месечината ги управуваат сите наши дела; со тоа и се занимава астрологијата. Ние пак, напротив, тврдиме, дека тие покажуваат предзнаци за дожд или бездождие, влажно или суво време, а исто и ветровите; но, тие никако не се предзнаци за нашите дејства. Всушност, ние сме создадени од Творецот слободни, и сме господари на нашите дела. А, ако ние сè правиме според текот на ѕвездите, тогаш, она што го правиме ние го правиме според нужност. А, она што се случува според нужност, не е ни добродетел, ни порок. Ако пак, ние немаме ни добродетел, ни порок, тогаш сме недостојни ни за награда, ни за казна, па и Бог ќе се покаже несправедлив, давајќи им на некои добра, а на други беди. Дури и повеќе: ако сè тече и се случува според нужност, тогаш Бог не го управува светот, ниту промислува за созданијата. Дури ни разумот нема да ни треба, зашто, ако немаме власт над никакво дело, тогаш нема ни за што да размислуваме. Меѓутоа, разумот нам несомнено ни е даден за промислување на нашите постапки, заради што секое разумно суштество е и слободно суштество. Затоа ние тврдиме дека ѕвездите не се причина за ништо што се случува во светот — ни за настанокот на настанатото, ни за загинувањето на она што загинува». 3. Астрологијата ја осудува и св. Јован Златоуст: «Кажано е дека и при Христовото Раѓање се јавила ѕвезда: тоа значи, велат тие, дека астрологијата е наука. Но ако, Христос се родил според астролошките закони, тогаш зошто тој ја истреби астрологијата, ја отфрли судбината, им ја затвори устата на демоните, ги прогони заблудите, и го урна магесништвото од секаков вид?» Св. Григориј Богослов пишува, дека астрологијата ја навредува Божествената Промисла: «Многумина, кои се родени под различни ѕвезди, имаат иста судбина и на море, и во војна. Оние што ги поврзале ѕвездите, не ги поврзал меѓу себе еднаков крај. А други, иако ѕвездите ги разделиле, биле соединети со ист крај» (Слово 5, за Промислата). Современиот живот сведочи за погубноста и крајната неразумност на оние, можеби несреќни луѓе, кои се обраќаат кон окултното знаење. Христијанството учи, дека животот – е Божји дар и треба да се живее според Божјата волја. Христијанинот се стреми својот живот да го изгради според Божјата волја. Да го поставиме и прашањето – во што е смислата и целта на христијанскиот живот? Во тоа ли; да се обидуваме со секакви средства да ја дознаеме својата иднина? Преподобниот Ефрем Сириски вели: «Кога пристапуваш кон добродетелта, помни ја оскудноста на својот ум и не се отклонувај од Божјата благодат. Обидот да се дознаат детали за својата иднина противречи на самата слобода на човекот. Бог го створил човекот слободен и му дал заповеди. Господ сака, човекот да го наследи вечниот живот. Тоа и е Божјата волја за човекот и Господ му го дал на човекот сето знаење што му е неопходно за негово спасение. Несомнените факти за прозорливост односно пророкување на некои свети, сепак се случуваат според Божјата волја и заради огнена, силна молитва, на искрено обраќање кон Бога и заради високиот духовен живот на подвижниците, а не со гатање по небесните тела. Астрологијата ја ограничува и Божјата слобода да го спасува човекот, укажувајќи му го спасителниот пат. Живееме во сложено време. Многумина од нас немале можност да добијат никакво духовно воспитание и образование и затоа не претпоставуваат, колку опасности може духовниот свет да му предизвика на човекот. Повеќето современи немаат духовен иммунитет, па зато и толку често стануваат лесен плен на лукавиот. «Трезнете се, биде бодри, бидејќи вашиот противник ѓаволот оди, како лав што рика, барајќи некого да проголта » - предупредува св. Ап . Петар (1.Пет. 5,8). Апостолот вака зборува за опасноста – не за да нè преплаши, , туку за ние секогаш, секоја минута да бидеме подготвени да го одбиеме непријателскиот напад. Господ на секој човек му посакува само спасение. Тој го испрати во светов Спасителот, за да им ја открие на луѓето вистината за идниот живот, за покајанието, за вечните вредности. Главно е – да се наследи Небесното Царство. Светите Отци ни оставиле многу укажувања; како тоа да се достигне. Меѓу сите нивни поуки нема препораки за ползување на астрологијата. Затоа, за вистински христијански живот, астролошките претскажувања се непотребни и, според сведоштвото на Црквата, тие се грев. Врз основа на Светото Писмо, од искуството на светите луѓе, може да се потврди дека астрологијата не само што не помага, туку директно го попречува достигнувањето на главната цел – наследувањето на Небесното Царство. А, да се биде со Христа или да се биде со ѕвездите – избира секој посебно.

За магијата

За магијата

Свети Јован Златоуст-ЗА МАГИЈАТА За гатачките и вражачките бесмислици И секој од вас да знае да го пази својот сад во светост и чист, а не во похотна страст, како незнабошците, кои не Го познаваат Бога (1Сол. 4, 4-5). Ова слово, пред се, е наменето за оние кои паднале во преголема негрижа. А ако такви обвинувања им се упатувани на Јудејците, какво простување и какво оправдување би можеле да очекуваме ние кои, по толку благодат која ја примивме, завршуваме во иста духовна беда како и тие? Многумина и денес страдаат од оваа болест и ги разоруваат своите животи. Тие кои се одале на занимавање со гатачките бесмислици, освен што се судираат со Бога, добиваат како плата непотребни жалости и се оддалечуваат од подвигот на добродетелта. Со тоа ѓаволот ги убедил оние најнеразумните дека не зависат од нив самите делата на добродетелта или гревот, ниту дека се удостоени на било каква слободна волја, настојувајќи така да постигне две работи, кои всушност, и се најпагубни: и да ги одврати од вложување на труд во стекнувањето на добродетелта и да ги лиши од предрагоцениот дар на слободата. Оваа страшна болест нашиот непреијател ја воведува во човекот некој пат низ вражањето, некогаш низ гатањето по знаци, низ суеверното разликување на деновите, низ злото учење за судбината и на многу други начини, доведувајќи ги сите во потполно растројство (На Исаија, ПГ 56, 35). Човечките жртви. За мртовците кои говорат (т.е. за спиритизмот) “А што би можел да кажам”, ќе праша некој, “за тоа што некои жреци ги грабаат децата, ги колат и се користат со нив при извршувањето на магијските обреди?” што има тука да се каже? За тоа дека овие ги колат децата, навистина, сведочат многумина. Туку кажи ми ти мене, од каде ти е помислата дека дуШите на заколените им помагаат во нивните магијски дела? “Се случува”, велиш, “опседнатите од ѓаволот да викаат: ùЈас сум душата на закланиот!ù” Но и тоа е само измислица и лага на ѓаволот. Па, не е душата на умрениот таа која се јавува, туку демонот кој и подражава за да ги излаже оние кои го слушаат, бидејќи кога душата би можела да влезе во демонската ипостас, дотолку попрво би можела да влезе во сопственото тело. Инаку не би можело логично да се објасни тоа дека недолжно постраданата душа соработува со оној кој и нанел неправда, ниту тоа дека човек може да ја преобрази бестелесната сила во некој друг начин на постоење. Поради тоа, доколку на телата тоа не им е можно и ако никој не може да го преобрази човечкото тело во тело на магаре, дотолку повеЌе не може тоа да се случи со невидливата душа. Никој неа не може да ја преобрази во демонско битие. Затоа, тоа се бладања на пијаните вештерки и приказни за мали деца (На Матеј, ПГ 57, 353). Христијаните со светото крштевање се одрекуваат од сатаната Говори ги непрекинато следните зборови: “Се одрекувам од тебе, сатано”. Ништо нема поголема сила од овие зборови, доколку и на дело ги оствариме. Научете ги вие на кои ви претстои крштевање. Овие зборови се потврда на согласноста со Господа. Токму слично на она што ние го правиме, кога купуваме на пазар слуги, па најпрво ги прашуваме нив кои се изложени на продажба дали сакаат да ни слугуваат, и Христос ни го прави тоа нас. Кога ќе дојде моментот да те земе во служба Своја, претходно те прашува дали сакаш да го оставиш суровиот и немилосрден тиранин и прима од тебе согласност. Значи, Неговата власт не е присилна. А погледни само колку е големо Неговото човекољубие. Ние, пред да ја извршиме купувачката, најпрво ги прашуваме тие кои се продаваат, а кога ќе добиеме потврда, дури тогаш даваме пари. Но Христос не го прави тоа - Самиот сите не купил со Својата крв. Затоа вели: Скапо сте платени (1Кор. 7, 23). Меѓутоа, Тој ни со тоа не не присилува да Му послужиме, туку вели дека, ако тоа не ни претставува радост и не сакаме Неговата власт сами и од своја волја да ја примиме, Тој на тоа не ќе не принудува. А ние, ете, никогаш не ќе се реиме да купиме лоши слуги, а ако и се решиме, ќе го направиме тоа свесно, но ни цената тогаш неќе биде иста. Но Христос, купувајќи неблагодарни и беззакони слуги, за сите ја платил првата цена, или, подобро речено, највисоката и тоа толку висока, што ни словото ни разумот не можат да ја претстават нејзината величина. Тој за тоа не ја даде небесата или земјата или морето, туку понуди цена поголема од се - Својата крв - и со неа не купи. И потоа, не бараше сведоци ниту пишани потврди, туку се задоволи со едноставните зборови: “Се одрекувам од тебе, сатано, од тебе и од твојата нечестивост”. Со овие Свои зборови ги опфатил сите. Значи, да ги изговориме зборовите “се одрекувам од тебе, сатано”, бидејЌи тоа Ќе се бара од нас во оној ден, па да ги сочуваме за да го предадеме залогот недопрен. Сатанското служење и знаците Сатанско служење е секое разликување на деновите, гатањето и читањето на знаци. А што се знаците? Се случува, често, некој излегувајќи од куќата и здогледувајќи некого без око или без нога, да го протолкува тоа како некаков знак. Тоа е сатанско служење. Не го прави денот лош средбата со некој човек, туку живеењето во гревови. Затоа, кога излегуваш од куќата, чувај се само од едно - гревот да не го сретнеш. Тоа е она што не соборува, а без тоа ни ѓаволот не може да ни наштети. А ти, ете, ќе видиш човек, па ќе помислиш дека тоа е лош знак, а не ја гледаШ замката ѓаволска, која те свртува против другиот човек кој никакво зло не ти нанесол и го озлобува братот твој без никаква причина. Бог ни заповедил и непријателите да ги љубиме, а ти се отклонуваш од оној кој ништо не ти направил и кого за ништо не можеш да го обвиниш. Не го гледаш ли тоа како непријателот наш со тебе се потсмева, како тоа не е само срамно, туку и пагубно? Еве уште жалосни примери. Иако црвенеам од срам, ќе го кажам и ова заради ваше спасение. Ако сретнеме некоја девојка, велиш, денот ќе ни биде успешен; ако пак, сретнеме блудница, ќе ни биде успешен и не чека голема добивка. Го покриваш лицето, се удираш по челото и се поклонуваш до земја, но не го правиш тоа сега, бидејќи се срамиш од разобличување, туку кога ќе ти се случи ова што ти го реков. Значи, погледни како и тука ѓаволот ни подготвил замка - од целомудрената да се отклонуваме, а да се радуваме на бесрамната. Знаејќи дека Христос вели: Секој што ќе погледне на жена со желба, тој веќе извршил прељуба со неа во срцето свое (Мат. 5, 28) и гледајќи како многумина успеваат да устојат пред развратот, а сакајќи, повторно, поинаку да ги фрли во грев, непријателот со ова лукавство постигнал некои со радост да гледаат дали ќе сретнат блудна жена. А што, повторно, да се каже за оние кои користат бајалици и амајлии и кои главата и нозете ги украсуваат со бакарници со ликот на Александар Македонски? Па тоа ли е нашата надеж, па зарем по Крстот и смртта на Господа надежта во спасението свое да ја полагаме во ликот не некој хеленски крал? Христовиот крст е наша надеж Зар не знаеш што се направи Крстот Христов? Ја уништи смртта, го затре гревот, го обесмисли адот, му ја одзеде моќта на ѓаволот, а зар телото да не ти го исцели? Целата вселена ја воскресна, а ти не Му веруваш. На какво оправдание ќе се удостоиш? “Христијанката е жена...” Не само што користиш амајлии и бајалици, туку во куќата воведуваш и пијани вештерки на кои не може да им се следи мислата и не црвенееш од срам што после толку мудрољубие на тоа се приклонуваш. Најпагубната последица на оваа лага е тоа што кога ти советуваме и бараме да се истргнеш од тоа, ти како оправдување велиш: “Таа жена е христијанка и, баејќи, ништо друго не говори освен името Божјо”. Па токму затоа и не ја сакам и се одвратувам од неа што името Божјо го користи за да му се потсмее, бидејќи, говореќи дека е христијанка, го прави тоа што и идолопоклониците. И демоните го изговарале името Божјо и го говореле и она: Те знам Кој си Ти, Светец Божји! (Марко 1, 24), а биле демони - па Господ ги осудил и избркал. Ве молам затоа да останете чисти од оваа лага и до ова мое слово неотстапно да се држите... Покрај тоа, осенувајте се често со крсниот знак, бидејќи така не само човекот, туку ни Ѓаволот не Ќе може да ви наштети во ништо, гледајќи како никаде без тоа оружје не се појавувате (Прва катехеза, ЕПЕ 30, 570-576). Најлошото суеверие (...)Некогаш и свештеникот на некои од сопствениот, човечки, род, олеле, им се присторува поужасен и од самата треска и поомразен и од смртта. Затоа се чини дека поголема причина за очај е појавата на свештеникот отколку на зборовите на лекарот кои ја расеале надежта во оној живот, ако се верува дека оној кој е претпоставка на вечниот живот е - предзнак на смртта (Девета катихеза, ЕПЕ 30, 522). Демоните не лечат Чекаш ли бесовите да те исцелат? Кога Христос им дозволил да влезат во свињите, тие веднаш ги фрлиле во морето не сожалувајќи ги, а ќе се сожалат ли на човечките тела? Каква среќа би било тоа да не убиваат, да не му сакаат зло на човекот! Те изгониле од рајот, те лишиле од небесната чест, а ќе ти го исцелат ли телото? Каква жалосна заблуда. Демоните знаат само како да прават зло, да нанесуваат штета, а не знаат да исцелуваат. Не ја жалат душата, а мислиш ли дека телото ќе го пожалат? Со сите сили настојуваат да го оддалечат човекот од Царството небесно, а зарем ќе сакаат да го ослободат од болеста? Не си го слушнал ли пророкот или, подобро, Самиот Бог низ пророкот, како говори дека не можат да чинат ни добро ни зло? А и кога би можеле да ги исцелат сите и кога би сакале, што е неможно, не би требало ова што го имаш да го менуваш за прелестната убавина на незначајната и пропадлива добивка, а непропадлива и вечна штета. ќе го исцелиш ли телото за да ја загубиш душата? Лош ти е пазарот. Се гневиш на Бога, Кој го создал телото, а на помош го викаш ѓаволот, кој ти сака зло, за да те исцели? Па како тогаш со лекарската вештина да не те соблазни лесно некој човек кој се поклонува на паганските богови, кога тие често ги лечеле болестите и го воспоставувале здравјето на болните? Поради тоа ли треба да се приопштиш на нечестивоста? Далеку од тоа! Слушни што им вели Мојсеј на Јудејците: Ако меѓу вас дојде лажен пророк или човек кој гледа во соништа и ги толкува и ви вели дека Ќе ви даде некој знак или дека некое чудо ќе направи, па макар и да го оствари тоа што ви го ветил, а потоа ви вели ùајде да се поклониме на други боговиù, кои не ги знаеја наШите татковци - не верувајте им на зборовите на оној пророк или човек кој гледа во соништа. Тоа значи следното: се појави ли некој пророк и направи ли некој знак - ако воскресне мртовец или очисти лепрозен или исцели сакат - а по чудодејството ве повика на злочествување, не верувајте му на исходот на чудото. Тоа Господ Бог твој те искушува да види дали Го љубиш со сето срце свое и со сета душа своја. Значи, јасно е дека демоните не лечат. Меѓутоа, по Божјо допуштање и тоа по некој пат се случува за ти да бидеш искушан, но не затоа што тоа Бог не го знае, но за ти да се научиш да не отстапуваш пред демоните, макар тие и да лечат. А зошто говорам за лечење на телото? Ако некој ти се заканува со геена - значи, да се одречеш од Христа - не примај го. Ако ти вети царство, а да се оддалечиш од Единородниот Син Божји, одврати се од него, замрази го и стани ученик на Павле, па ревносно повторувај ги оние зборови кои неговата блажена и благородна дуШа ги проповедала: Уверен сум дека ни смртта, ни животот, ни ангелите, ни поглаварствата, ни силите, ни сегашноста, ни иднината, ни височината, ни длабочината, ниту било која друга твар не ќе може да не одвои од љубовта Божја, која е во Христа Исуса нашиот Господ. Него не го разделуваат од љубовта Христова ни ангелите ни силите ни сегашноста ни иднината ниту било каква друга творба, а тебе од Него да те оддалечи ли лечењето на телото? Какво простување би можеле за тоа да добиеме? Значи, Христос за нас треба да биде и од геената пострашен и од царската власт попосакуван. А ако и се случи да се разболиме, подобро е болни и да останеме отколку да паднеме во нечестивост под изговор на слабоста. Затоа, ако и не исцелил демонот, повеќе ни наштетил отколку што ни користел. Навистина, му користел на телото кое, уште малку, па ќе умре и изгние, но и наштетил на бесмртната душа. И токму како што трговците со робови ги соблазнуваат дечињата со играчки и слатки, па им ја одземаат слободата, така и демоните - ветувајќи исцеление на некој дел од телото, го упропастуваат самото спасение на душата. Туку ние, љубени мои, да не го допуштиме тоа, туку да се погрижиме на секој начин да се избавиме од нечестивоста. Зар и Јов не можеше да потклекне пред убедувањата на својата жена, да похули на Бога и да се избави од бедата во која се најде? Таа му рече: Навреди Го Бога и умри (Јов 2, 9). Но тој повеќе сакаше да потрпи и да се истоштува и да ја поднесува маката на претешката беда во која се најде, отколку да похули на Бога и да се избави. Нему подражавај му. Ако ѓаволот и ти вети избавување од бедите кои те снашле, не верувај му и не отстапувај му, како што ни праведниот Јов не поверува на зборовите на жената своја, туку повеќе сакаше да ја претрпи слабоста отколку да ја изгуби верата и спасението на душата своја. Не те остава Бог тогаш кога допушта да те снајдат слабости, туку го прави тоа за повеќе да те прослави. Значи, потрпи со мажественост, за и ти да слушнеш: Мојот суд ли сакаш да го собориш, да Ме обвиниш, а себеси да се оправдаШ (Јов 40, 3) (Против Јудејците, ПГ 48, 854-855). Подобра е смртта отколку исцелување од демоните Се викаме и сме Христијани, затоа што сме во послушание на Христа, а не на неговите непријатели. А ако некој, повторно, ти даде некои примери на исцелување и ти каже дека ти гарантира успех и дека затоа и самиот оди кај нив, разобличи ја прелеста негова, неговите бајалици, амајлии и волШепство. Не само што не е можно вражачите да лечат некако поинаку, туку тие не ни лечат вистински - далеку било! Туку јас одам и во друга крајност, па велам дека, дури и кога вистински би лечеле, подобро би ми било да умрам, отколку да прибегнам на непријателите Божји и така да се исцелам. Па каква е користа од телесното исцелување кога душата се губи? Каква е добивката во овој живот да добиеме некакво олеснување, кога ни претстои да бидеме предадени на неугасливиот оган? (...) За оној кој љуби особено е да не го остава оној кој го љуби, макар и тие кои настојуваат да ги раздвојат, мртви да воскреснуваат. Па ако Господ тоа им го говорел на Јудејците, колку повеќе истото се однесува на нас кои не вовел во возвишена философија која ни ја раширила вратата на воскресението и која не учи да се воздржуваме од занимавање со сегашното, полагајќи ја целата надеж во идниот живот? Те притиска ли телесна слабост, сети се на Јов Што говориш? Те мачи и притиска слабоста на телото? Па ти ни блиску не си пострадал толку колку блажениот Јов, ни најмалиот дел од неговите маки не си го претрпел. Тој, губејќи ги стадата овци и говеда и се друго, во еден час ги изгубил и сите свои деца. И се тоа му се случило во еден ден, така што не само природата на искушенијата е таа која го совладала страдалникот, туку и нивната последователност. По се тоа, кога телото му се посипело со лута рана, гледал, седејќи гол во пепелта, како по телото му врват црви, постанувајќи му на светот пример на несреќа - тој, праведник вистински и благочестив, тој кој се воздржувал од секое зло дело. Но бедите ни тука не се запреа, туку го обзедоа и ужасни деноноќни болови и чудна, необична глад. Говорел: До она до кое душата моја не сакаше да се допре, тоа ми е сега храна во болеста (Јов 6, 7), додека секојдневно трпел осуда и потсмевање. Но жената го поттикнувала од се тоа да се избави, говорејќи: Навреди Го Бога и умри (Јов 2, 9). Похули на Бога, му рекла, и ќе се избавиш од своите маки. Го послушал ли светецот тој совет? Се случило токму спротивното. Тоа му дало уште повеќе сила, па ја прекорил жената. Повеќе сакал да ги поднесува и трпи маките без крај, отколку од нив да се избави, хулејќи на Бога. Сети се на одземениот и на Лазар Така правеше и оној кој триесет и осум години помина во болест и кој секоја година лежешШе во бањата, не наоѓајќ исцелување. Ги гледаше другите како се исцелуваат, бидејќи имаа многумина да им помогнат, а самиот еднакво остануваше одземен, немајќи никој. Но затоа не одеше кај волшебници ниту кај погодувачи ниту земае амајлии, туку чекаше помош од Господа. Поради тоа на крајот и беше благословен со чудесно и нечуено исцеление. Лазар, повторно, целиот живот се бореше со гладот, болеста и самотијата - не само триесет и осум години, туку целиот живот. Таков и умре пред капијата на богатиот - презрен, исмеан, гладен, фрлен за храна на кучињата. Телото до таа мера му се одзеде, што немаше сила ни да ги истера кучињата кои доаѓаа и му ги лижеа раните. Но ни тој не побарал жреци, не земал амајлии, не се затрчувал да оди кај погодувачи, ниту повикал волшебници, не правел ништо неблагословено, туку повеќе сакал да умре среде тоа зло, отколку макар најмалку да ја предаде благочестивоста. А каков изговор би можеле ние да најдеме, ако, имајќи ги пред очи примерите на оние, кои силно пострадале, а покажале трпение, поради обична треска или повреда итаме во синагогите или во своите домови повикуваме жреци и волшебници? Не знаеш ли што вели Писмото: Синко мој, ако сакаш да Му служиш на Господа, приготви ја душата своја за искушение. Управи го твоето срце и биди цврст; не збунувај се кога ќе бидеш посетен од Бога. Прилепи се до Него и не отстапувај, за да бидеш прославен во последниот ден. Примај со радост се што и да ти се случи; биди трпелив и во промените на твоето понижување, зашто, како што златото се испитува во оган, така Божјите избраници се проверуваат во фурната на понижувањето (Сир. 2, 1-5). Ако ти го камшикуваш својот слуга, а тој тогаш, примајќи триесет или педесет ударци, побара слобода и посака да се ослободи од твоето господарење, па замине кај другите кои те мразат, па ги крене против тебе - зарем тој ќе може да најде простување кај тебе? ќе се најде ли некој кој таков Ќе го оправда? Никако. А зошто? Не само затоа што господарот треба да го казнува својот слуга, туку и затоа што, ако веќе овој има каде да оди, не треба да оди кај непријателите и кај оние кои го мразат неговиот господар, туку кај оние кои му се наклонети и му посакуваат добро. Кога Бог те испитува, не оди кај неговите непријатели Значи, кога гледаш дека Бог те казнува, не оди кај Јудејците, непријателите Негови, за да не Го разгневиш повеќе, туку оди кај Неговите пријатели, мачениците, светите, оние кои Му угодиле и кои пред Него имаат голема слобода. А зошто говорам за слугите и господарите? Ни синот не би можел така да постапи откако татко му го истепал, ниту би можел да го одрече сродството со него (...) Ако и плаче и рида синот затоа што е истепан, сите му велат вака: “Татко ти е тој кој те натепа, а господар е, па има власт да прави што сака, а твое се да поднесуваш без мрморење”. Затоа и ги трпат слугите господарите и децата родителите, кои често и неправедно ги казнуваат - а зарем ти не можеш да го потрпиш Бога Кој те воспитува и Кој е над сите господари и те љуби повеЌе отколку твоите родители и не прави ништо од гнев, туку се промислува и прави на твоја корист? Ти, ако ти се случи некаква безначајна болест, веднаш бегаш од Неговата власт и им прибегнуваш на демоните и отстапниците во синагогата. Како ќе се оправдаш? Како повторно ќе можеш да Му се обратиш со молитва? Тешко дека некој друг ќе може, макар и да ја има слободата на Мојсеј, да Го умоли за тебе. Не си ли слушнал што Му рече Бог на Јеремија за Јудејците: Да беа застанале пред лицето Мое дури и Мојсеј и Самуил, дуШата моја пак немаше да се приклони кон тој народ (Јер. 15, 1). Значи, постојат гревови кои го надминуваат секое простување и за кои нема оправдување. Затоа, да не го повикуваме на себе тој силен гнев. Ако треската и попушти, неиздржливо е мачењето на совеста Иако некои мислат дека треската може да попушти благодарение на бајалиците, тоа во суштина не е така. Тие твојата совест ќе ја запалат со друга, уште пострашна, треска - секојдневно да те раскинува размислување и да те камшикува совеста, говорејќи ти: “Си чинел зло, си беззаконствувал, си го нарушил мирот со Христа. Поради безначајна слабост си ја издал благочестивоста”. Зарем само ти страдаш? Ете, никој друг не се осмелил да направи нешто такво, а ти, несреќнику, сопствената душа на мамон на жртва си ја принел. Како ќе се оправдаш пред Христа? Како ќе го повикаш во молитва? Со каква совест повторно ќе стапиш во храмот, со какви очи ќе го погледнеш свештеникот? Со каква рака ќе се допреш до Трпезата? Со какви уши ќе го слушаш читањето на Светото Писмо? Со тоа совеста секојдневно ќе те раскинува и таа помисла постојано ќе те притиска. Па какво здравје е тогаш тоа, кога во нас постојано престојуваат и нашите тужители? А ако уште малку потрпиш и ги презреш оние кои сакаат да ти прочитаат некакви бајачки или на телото да ти закачат некоја амајлија и ако ги избркаш од својот дом праведнички гневејќи се, веднаш и совеста твоја ќе се успокои. А ако треската и еднакво те жари, твојата душа ќе стекне мир подобар и покорисен од секакво освежување и олеснување, бидејќи, примиш ли бајачка, па макар и да оздравиш, ќе ти биде полошо отколку на оние кои ја трпат треската, затоа што ќе ја обременуваш својата совест со непрекинато размислување за гревот. Ако и страдаш од некој вид на неволја, се одвратиш ли од таквите злосторници, ќе се најдеш во состојба која е подобра од секое здравје, бидејќи, ако расудуваш, ќе ја препознаеш својата гордост, душата твоја ќе се израдува, а совеста ќе те пофали и ќе ти даде признание: “Нека ти е на чест, слуго Христов, верни човеку, подвижнику на благочестивоста”. Ти, кој повеќе сакаше во страдања да умреш, отколку да ја предадеш благочестивоста која си ја имал, ќе се најдеш меѓу мачениците во оној ден. Како што и тие повеќе сакаа да бидат камшикувани и истјазувани за да бидат прославени, така и ти денес. Повеќе сакаше да те камшикуваат и да те мачи треската и раните, отколку да прибегнеш на бајачки, злочестивост и амајлии. А хранет со тие надежи, нема ни да ја почувствуваш маката која се тоа ти го прави. Па и ако во смрт не те одведе оваа треска, Ќе те одведе некоја друга, а ако не умреме сега, ќе умреме подоцна. На нас ни е дадено распадливо тело, но не затоа поради неговите страдања да прибегнуваме на бесчесност, туку тие страдања да не приведат кон благочестивост. Кога би биле помудри, распадливоста и смртноста на телото би ни постанале причина за радост и би ни дале многу смелост во оној ден и не само во оној ден, туку и во сегашниот живот. Затоа, кога со гнев ќе ги избркаш од својот дом жреците, ќе те пофалат сите кои тоа ќе го слушнат, ќе се восхитат и ќе кажат: “Овој човек, иако болест трпеше и иако непрекинато го наговараа и го советуваа да прими бајачки, одби, велејќи им: ùПодобро вака да умрам, отколку да ја предадам благоверностаù”. А оние кои ќе те слушнат, восхитени, ќе го прослават Бога. Колку тоа ќе биде подостојно од споменик, пославно од икона, поторжествено од почест? Сите ќе те пофалат и ќе те наречат блажен, сите ќе те овенчаат и, стекнувајќи и самите повторно ревност, ќе и подражуваат на твојата мажественост. А ако и некој друг го направи истото, ти ќе добиеш плата како оној кој прв поттикнал на ревност. И не ќе бидат само пофалени твоите подвизи, туку набрзо, и не се сомневај во тоа, ќе ти следи и избавување од болеста. Ова твое мажествено решение и Господа ќе го направи поблагонаклонет и сите свети, чувствувајќи радост поради твојата решеност, ќе се помолат со сето срце за тебе. Помисли на идната награда Ако овдешните награди се толку големи, помисли колку се поголеми венците кои ќе ги примиш таму, кога со ангелите и сите архангели ќе дојде Христос и ќе те прими, ќе те постави пред Себе и пред сите ќе каже: “Овој човек, кој еднаш беше совладан од болест и кога многумина го советуваа да се избави од неа, заради Моето име и Мене почитувајќи ме, ги изгони и ги презре сите оние кои му ветуваа дека ќе се исцели така - тој повеќе сакаше да умре во болеста, отколку да ја предаде љубовта спрема Мене”. Ако ги одведе оние кои Го напоија и го облекоа и го нахранија во Својата ложница, уште повеќе ќе ги однесе оние кои Него ради повеќе сакаа да претрпат некоја мака. Не е исто ако некој пружи леб и облека и ако некој трпи долготрајна слабост, туку ова другото е многу поважно. А колку е поголема болката, толку е поголем и венецот. Да мислиме на тоа и кога сме здрави и кога сме болни и да им го кажеме тоа и на другите. Се случи ли некогаш да не обземе неиздржлива мака, да си ги кажеме себе овие зборови. Ако некогаш не обвинат и не поведат на суд, па не обесат и почнат да ни ги раскинуваат членовите од телото, зар сеедно не ќе мораме да трпиме и без плата и без никаква награда? Да размислиме за тоа и сега. Во трпението нека биде назначена и платата која има сила да го подигне паднатиот по дух. Сети се колку праведните трпеле Но треската е страшна, ќе кажеш? Спореди ја со геенскиот оган, кој секако ќе го одбегнеш, доколку повеќе сакаш треската трпеливо да ја поднесеш. Сети се колку трпеле Апостолите. Сети се на праведните кои постојано пребивале во маки. Сети се на блажениот Тимотеј кој никогаш немал олеснување од своето страдање и не се одвојувал од својата другарка болеста. А за тоа да го покаже, Павле рече: Употребувај по малку и вино, поради стомакот и честите боледувања (1Тим. 5, 23). Ако тој светител и праведник, на кого му е доверена заштитата на целата вселена и кој воскреснувал мртви, изгонувал демони и исцелувал туѓи неизбројни несреќи, толку страшно страдал, какво оправдување би можел да најдеш ти кој се онеспокојуваш и збунуваш поради минливите слабости? Сакаш ли вистинско мачеништво? Не си ли слушнал како Светото Писмо вели: Кого Господ го сака, него и го кара, како и таткото синот свој, што го љуби (Изрек. 3, 12). Колкумина само сакале да примат маченички венец? А овој венец е навистина маченички. Не го прави некого маченик само одбивањето да принесе жртва на идолите и тоа што порадо ја одбира смртта отколку да го направи ова, туку и Христа ради самото воздржување од се што би можело да одведе во смрт е вистинско мачеништво. А за да се увериш во тоа, сети се како умрел Јован и зошто, сети се и на Авел. Ниеден од нив не кадел пред идолски олтар или незнабожечки идол ниту им е наложено да принесат жртва на демоните, туку на првиот, само затоа што го изобличил Ирод, му е отсечена главата, а другиот, принесувајќи Му на Бога чест со жртва поголема од онаа на брат му, беше заклан. Па зарем тие се лишени од маченички венец? Кој би смеел да го каже тоа? Па и самиот начин на кој завршиле доволен е да ги увери сите дека тие се вброени меѓу првомачениците. А ако бараш да го видиш и Божјиот суд за нив, слушни што вели Павле, бидејќи јасно е дека е тоа од Духот - а мислам дека и јас имам, вели, Дух Божји (1Кор. 7, 40). Значи, еве што вели тој: почнал од Авел и рекол дека Авел на Бога му принел жртва подобра отколку брат му Каин, па затоа и умрел, а доаѓајќи до пророкот и говорејЌи за Јован, вели дека од меч умреа некои за кои светот не беше достоен, па додава: Затоа и ние, имајќи толку многу сведоци, да отфрлиме од себеси секакво бреме и грев, што лесно не окружува, и со трпеливост да побрзаме кон престојната борба (Евр. 12, 1). Гледаш ли како тој и Авел и Ное и Авраам и Исак и Јаков ги нарекува маченици и тоа затоа што, како што вели, како и тој секој ден умирале за Бога (1Кор. 15, 31), а самиот, иако и не умирал, подготвено ја чекал смртта. Така и ти, доколку ги отфрлиш вражачките и волшепствата и умреш трпејЌи ја својата болест, вистински маченик си, бидејќи си ја претпоставил смртта на злочестивоста. ѓаволот е човекоубиец Се ова го говорев обрнувајќи се на оние кои се фалат, тврдејќи како демоните лечат. Слушни го она што за ѓаволот го вели Самиот Христос: тој е човекоубиец од почетокот (Јов. 8, 44). Самиот Бог вели дека овој е човекоубиец, а ти му прибегнуваш како на лекар? Па како ќе се браниШ кога ќе те обвини тоа што сметаш дека бесовеските вражачки се посигурен лек од оној кој Бог го препишал? Кога Бог вели дека овој е човекоубиец, а некои, повторно, ти велат дека тој може да лечи болести и ти тоа го примаш, со тоа покажуваш дека на непријателот повеЌе му веруваш отколку на Господа, а да не мораш тоа ни јавно да го исповедаш. Ако ѓаволот е човекоубиец, јасно е дека тоа се и демоните кои му служат. Тоа и Господ го покажал: кога им дозволил да влезат во стадото свињи, тие ги фрлиле од стрмната карпа (Мат. 8, 28-34). Ако Господ само им дозволеше, истото би можеле да го направат и со човекот. Но сега ги задржал и не им дал да направат ништо слично, а тие, ако не ги пожалиле свињите, уште повеќе не ќе не пожалат и нас. Утврди се во стравот Божји Не соблазнувај се, љубен мој, од лагите нивни, туку приљуби се кон стравот Божји. Како ќе влезеш во синагогата? Ако се осениш со крсниот знак, веднаш ќе побегне лукавата сила која во синагогата престојува, а ако не, ако уште пред врата си го фрлил своето оружје, таа, фаќајќи те гол и ненаоружан, ќе те предаде на безброј несреќи. И зошто го говарам се ова? Затоа што и самиот си свесен дека е голем грев да се влезе на тоа зло место, што се гледа по тоа како ти го правиш тоа. Се мислиш како тајно да влезеш таму и да им говориш на своите слуги, пријатели и соседи да не те предадат на свеШтениците, а, ако тоа некој сепак го направи, се гневиш (...) Туку кажи ми: навистина ли се неподносливи тие твои маки? Кога би требало да поминеш низ безбројни смрти и да пострадаш од неисцеливи зла, не би ли било подобро сепак да ги поднесеш сите тие ужаси, отколку да ти се потсмевнат бесовите и вечно да престојуваш во маката на совеста? Ова го говорам не само затоа ти да слушнеш, туку и да ги исцелиш оние кои страдаат од такви страшни болести... (Против Јудејците, ПГ 48, 935-940). Болните, кои не ќе се обратат на волшебници, примаат венци како маченици Си паднал во страшна болест и многумина доаѓаат со желба со вражачки на злото да му застанат на патот? Ако се си поднел крепко и мажествено заради стравот Божји, повеќе сакајќи било што да претрпиш отколку да направиш некакво идолопоклонство, ќе бидеш даруван со маченички венец. Не сомневај се во тоа. Како што оној човек поднесува истјазување одбивајќи да се поклони на идолот, така и ти ги поднесуваш маките на болестите за да не ја исполниш волјата на ѓаволот. А пострашни ли се оние маки? Твоите траат подолго, а исходот ќе биде еднаков. А некој пат и овие се посилни. Нема ли затоа со слава маченичка да се овенча оној кој тоа ќе го поднесе? Истото се случува и со оној кој ќе го изгуби имотот, а ќе го прослави Бога Некој изгубил се што имал? Го советуваат да оди кај погодувачи? А тој, заради стравот Божји, повеќе сака ништо да не му се врати, отколку да го заборави словото Божјо? Навистина ти велам, ќе има иста плата како и оној кој се што имал им дал на сиромашните, само ако Му заблагодарил на Бога, иако можел и поинаку да постапи. Како што оној заради стравот Божји раздал се на сиромашните, така и овој заради стравот Божји ништо не зел назад (...) Не си похулил заради стравот Божји? Не си се посоветувал со погодувачите? Си заблагодарил за злото кое те постигнало? Сличен си на оној кој го презрел богатството, бидејќи, претходно да не си го направел тоа, ни сега вака не би постапил. А не е исто да се стекнува многу години, па да се презре стекнатото, и во еден час да се претрпи губиток. Така си добил повеќе отколку што си изгубил, а изгубил само ѓаволот (...) Како губитокот станува добивка Те нажалостил ли ѓаволот што си го изгубил имотот? Нажалости го и ти него - не благодари му. Ако одиш кај погодувачи, си му заблагодарил. А ако си му заблагодарил на Бога, на ѓаволот си му задал смртен удар. И ете што се случува. Не само што имотот не ќе го пронајдеш ако одиш кај погодувачите, бидејќи не е нивно да знаат - макар некој пат случајно и да погодат - туку и душата ја губиш, а луѓето ќе ти се потсмевнат. Во секој случај губиш. А ѓаволот, знаејќи дека не си во состојба да изгубиш, туку дека поради пари си подготвен и од Бога да се одречеш, повторно ќе ти го даде за пак да може да те излаже и да те оддалечи од Господа. Ако некој пат се случи погодувачите нешто и да кажат, не чудете се. ѓаволот е бестелесен и тој е оној кој овие злосторници ги наоружува, бидејќи тоа не се случува без него. А ако им дава оружје, знае и каде е тоа што го бараат. Не ќе ги одбие тој слугите свои. Тоа и не е необично. Ако види дека те растројува губитокот, тој Ќе уреди да ти се случи и друг губиток. Ако види дека не му придаваш значење и дека го презираш, ќе отстапи од тебе. Така и ние - ако на непријателите им го приредиме она што мислиме дека ќе им принесе жалост, а гледаме дека тие не се жалостат, веднаш отстапуваме. Така постапува и ѓаволот. И зарем бродоломниците се грижат за својот имот, зарем не завршува се во морето? Човек кој живее на копно и не ги познава опасностите на морето би рекол: “што зборуваш, човеку? И помагаш на бурата ли и на бродоломот? Пред бранот да го зграпчи твоето богатство, ти самиот му го даваш со сопствените раце? Зошто пред бродоломот сам себе си устројуваш бродолом?” Но морнарот, кој добро знае кога морето ќе биде мирно, а кога опасно, ќе му се насмее - тој се и фрла токму затоа до таа неволја да не дојде. Така прави и оној кој го познава животот и неговите опасности - кога Ќе види дека претстои бура и дека лукавите сили сакаат да предизвикаат опасност, го фрла и остатокот од својот имот. Се случила ли кражба? А ти направи милосрдие и олесни го бродот. Те ограбиле ли злосторници? А ти и остатокот подај му го на Христа. Така Ќе го ублажиш и туѓото сиромаштво. Олесни го бродот и не задржувај ништо за да не го потопиш (На првото послание до Солунјаните, ПГ 62, 413-414). Зошто се отстварува она што го прорекуваат погодувачите Знаеме за геената, за Царството Небесно, за Судот. Да не веруваме во бесмислици, а тоа е се што е во врска со волшепството. А зошто тоа има и потврда, прашуваш, зошто се отстваруваат такви работи? Колку повеќе веруваш, толку повеќе и ќе се обистинат. Те заробил непријателот, господар е на твојот живот, се уредува по своја волја. Кажи ми: би можел ли некој разбојнички водач, кој во свои раце и власт го има синот на царот, кој му прибегнал со желба заедно да се побунат, да му каже на царот дали син му умрел или е жив? Се разбира, да. А зошто? Не затоа што ја гледа иднината, туку затоа што е господар на обата и што има власт и да го убие и да го спаси детето кое го направило свој господар. Би можел да го убие и да го пушти да живее, како му се сака, бидејќи овој е под негова власт. А најмногу луѓе во светот се предале во рацете на ѓаволот. Освен тоа, кога човек ќе продолжи да верува - и тоа многу им помага на оние измамници. Затоа никој не забележува кога ќе промашат во предвидувањето, но ако некаде се случи претскажувањето да се обистини - тоа го забележуваат сите. Ако имаат некоја провидувачка сила, доведи го кај мене верниот. Не го кажувам тоа фалејќи се, бидејќи да се избавиш од нив не е причина за фалење - и самиот сум полн со гревови и поради тоа немам причина за гордост. Со благодатта Божја јас го правам тоа и успевам да им се потсмевнам. Доведи ми човек вражач, кој умее да претскажува, па мене нека ми каже што ќе ми се случи, што ќе ми донесе утрешнината. Но тој не ќе може да го стори тоа - јас сум под власт на Царот и не сум кај него во послушност. Далеку сум јас од него, јас сум војник на Царот. Ако нешто знаат, зошто себе не си помогнат? “Но”, велиш, “тој навистина го откри крадецот”. Тоа е обична лага, бидејќи тие ништо не знаат. А ако и знаат, многу би им било подобро да откријат кој нив ги поткраднува, како им ги украле приносите идолски, каде им се изгубило силното злато. Зошто тоа не им го откриле на своите свештеници? Значи, ништо не знаат. За ништо не можеле да кажат - ни кога гореа нивните идолопоклонички храмови и кога многумина загинаа во нив. Зошто не гледаат да ги спасуваат своите? Неразумните го сметаат за посебна мудрост тоа што понекогаш нешто прорекле и погодиле. А нашите, христијански, пророци никогаш не грешат - во се свое се вистинити. Тоа е знак на вистинско пророштво. Доказ за маловерност и невера Те преколнувам, веруваш ли во Христа, запри го ова безумство. А ако не веруваш, зошто самиот себе се понижуваш, зошто се залажуваш? До кога со обете нозе свои ќе куцаш? Па зошто тогаш одиш, зошто прашуваш? штом си дошол,штом си прашал, си се направил себе роб. Затоа и го прашуваш вражачот на кого му веруваш. Велиш дека божем не веруваш дека е вистина тоа што тој го говори, туку дека прашуваш само за да го испиташ. Но ако го испитуваш некого, тоа не покажува дека си уверен дека те лажат, туку дека си барем дводушен. Зошто тогаш го прашуваш што ќе се случи? Значи, откако ќе ти каже што ќе се случи, што да правиш а од што да бегаш, нема ли твојата послушност да претставува срамно идолопоклонство? И ако ја прорекуваат иднината, ништо не добиваш ти кој тоа го слушаш, освен поголема жалост - макар и да не се случи тоа што го прорекле, грижата цело време морала да те раскинува. Да ни е тоа на корист, Бог не би ни го скратил. Не би одбил да ни го каже тоа Оној Кој не дарувал со небесното и кој рекол: Не ве наречувам веќе слуги... туку ве нареков пријатели, оти ви кажав се што сум чул од Мојот Отец (Јов. 15, 15). Зошто тогаш не ни го објавил и ова? Затоа што не сака со тоа воопшто да се занимаваме. Тоа не ни го сокрил затоа што ни позавидел - сети се дека на нашите отци често им објавувал, затоа што духовно биле како момчиња. А бидејќи не сакал и ние да се занимаваме со тоа, не ни кажал за тоа ни збор, ниту се потрудил со тоа да не запознае. Но што дознавме затоа? Она што нашите древни не го знаеле и во споредба со што секој нивен дар е безначаен: дека ќе воскреснеме, дека сме бесмртни, непропадливи, дека животот е бесконечен, дека се ќе помине, дека ќе бидеме понесени меѓу облаците, дека злите ќе бидат казнети и уште многу - а нелажен е нашиот Господ. Не е ли многу подобро да го знаеш тоа, отколку што магарето ти е пронајдено? Ете, си го добил, си го нашол. Каква добивка е тоа? Нема ли повторно да го загубиш на некој друг начин? Бидејќи ако тој не те остави тебе, ти ќе го оставиш кога ќе умреш. А тие работи кои ги спомнав, ако сакаме да ги задржиме, засекогаш ќе бидат во наша власт. Кон она стремиме, тоа го следиме, што останува, што е сигурно. Да не ги слушаме погодувачите, вештерите и измамниците, туку Бога Кој се совршено познава и Кој има знаење за се. Така ќе дознаеме се што треба да знаеме и ќе стекнеме секое добро (На второто послание до Тимотеј, ПГ 62, 648-650). Лукавствата на ѓаволот кои ја убиваат душата Луѓе и жени, бегајте како што знаете од погодувачи и погодувања. Се тоа се бесмислици на идолопоклониците и на оние кои, прелестени, суеверно го испитуваат гракањето на гавраните и цивкањето на глувците и гледаат дали ќе сретнат одвратни луѓе, а бегаат од оние кои живеат добродетелно и благочестиво, сметајќи го тоа за предзнак на несреќа. Не мислете дека тоа е безначајно - доволно е тоа да ти ја земе душата и да ја фрли на дното на пеколот (Прва катихеза, ЕПЕ 30, 352-354). “Јас сум душата на оној...” Би сакал душата ваша да ја избавам од една болест: многумина неразумно сметаат дека душите на оние кои ќе умрат со насилна смрт постануваат демони. Тоа не е можно, не е така. Не постануваат бесови душите на оние кои умираат насилно, туку на оние кои живеат во гревови, не затоа што се менува нивната природа, туку бидејќи нивното настроение се уподобило на нивната злоба (...) А зошто ѓаволот го создал тоа зло верување? За да ја помрачи маченичката слава. Но намерата не му се остварила, бидејќи мачениците Христови еднакво блескаат во вселената. Тогаш смислил нешпто пострашно, убедувајќи ги волшебниците кои му служат да ги убиваат телата на наивните деца со надеж дека од нив ќе постанат бесови кои ќе ја зголемат неговата војска. Но не се случува тоа, не се случува. Туку ги има такви кои велат - а што е со тоа што демоните викаат: “Јас сум душата на тој и тој монах”? Па токму затоа и не верувам, бидејќи тоа го говорат демоните - тие тоа и го прават за да ги излажат тие кои ги слушаат. Затоа и Павле, макар и вистина да говорат, ги замолчил за да не ги збунуваат луѓето, вистината да не се меша со лагата, а тие да бидат земани за мера на вистинитоста. Кога рекле: Овие луѓе се слуги на Севишниот Бог, што ви го соопштуваат патот на спасението, се возбудил духот на Павле и, осудувајќи го духот, му наредил да излезе (Дела 16, 17). Но бидејќи многумина меѓу најпростите не знаеле секогаш да размислат за она што го говорат бесовите, Павле еднаш засекогаш ги заколнал да останат верни и да се приљубат на учењето на Светото Писмо. Им забранувал на демоните да говорат и да соопштуваат, нарекувајќи го тоа апостолски повик, на кој тие се удостоени. Така направил и Христос. Кога демонот Му рекол: Те знам кој си Ти (Марко 1, 24), строго му забранил, учејќи не на тој начин во ништо да не ги слушаме бесовите, макар и тоа што тие го говорат да е точно. Значи, знаејќи го ова, воопшто не треба да го слушаме демонот, макар и нешто вистински да каже, треба да бегаме и да се одвраќаме од него, бидејќи на исправна и спасоносна наука не можат да не научат демоните, туку Божественото Писмо. Дека дуата, која Ќе излезе од телото, не може да биде потчинета на демоните, слушни што вели Павле: кој умрел, се ослободил од гревот (Рим. 6, 7), не греши повеќе. Значи, затоа ѓаволот не може на сила да ја оствари власта над душата, која престојува во телото, а уште повеќе не може да успее во тоа кога таа ќе го напушти телото. А како тогаш грешат кога не се принудени, се прашуваш. Преку желбата и решението свое, слободно предавајќи се, а не по неопходност, ниту под негова принуда. Тоа го покажувале сите оние кои се издигнале над лукавствата на непријателот. На пример, Јов, колку и да го збркувал, не можел да го убеди да изрече ни еден збор на хула. Оттука е јасно дека од нас зависи дали Ќе ги послушаме или не нивните наговорувања, дека никој на тоа не не присилува и дека Христовиот војник не е потчинет на сатанската тиранија (За сиромавиот Лазар, ПГ 48, 983-984).

Православието и светот

Православието и светот

Православието има свест дека Црквата не е "од светот",туку дека е "во Светот", дека се разликува од светот, но не и дека се одвојува од него. Ова одвојување би водело не само во осуда и смрт на светот, туку, и во соголување и обезвреднување на самата Црква. Автентичмиот православен став не се изразува во бескомпромисната негација на светот, туку во негација на власта на сатаната над него т.е. во борбата на човекот и Црквата со демонските сили. Нашата борба не е борба со светот, туку судир со искушувачот, кој што сака светот да го потчини на суетата и пропадливоста, бесмислата и смртта. Вистинскиот православен став не се изјаснува за прилагодување на Црквата кон светот(секуларизација), со оглед на тоа дека љубовта кон светот и неговата преродба е парадоксална во однос на неговото умирање во нас, излегувањето од него и влегувањето во сверата од каде што дојде благодатта на Воплотениот и Рспнат Господ. Така се објаснува фактот, којшто е тешко сватлив: дека монасите повеке го сакаат светот од "мирјаните".

Во овој однос со светот и во одговорноста за него црквата чувствува непрекинато искушение во таканаречената несовременост или немодернизам. Кога Црквата се одрекува од искуството на тоа "сега" или "денес" на Божјиот Домострој за светот, и кога се одрекува од својот есхатолошки карактер и есхатолошки извор на вера, неопходно се меша и се заробува во кризата и безизлезот на светот, дури и кога тоа го прави под изговор на небожност или дружељубивост. Впрочем, проблемот не се поромените или разубавувањата на надворешните околноцти на светот, туку неговото осветување и враќање кон Бога. Осветувањето и враќањето таинствено се совршуваат со преобразувањето на човекот, со промените коишто надоаѓаат одвнатре, од длабините на срцето во коешто е средиштето на борбата на бог со ѓаволот и место на "трагична и таинствена убавина".

Во Црквата не постојат нешта на кои им е потребна обнова или прилагодување, за да се следат сите нови општествени конвенции и напредок. Црквата е вечна и ја опфаќа стварноста којашто е над секое движење. Во неа се исцрпува несигурноста и неспокојството, минливоста и потресите, пропаѓањето и менливоста на историската и космичката стварност. Во Црквата не владее реоргамнизација, туку секојдневно сеќавање, спомен и слава на чудото на нашето спасение, снисходењето и вотеловувањето на Бога, единствената новина во светот и историјата. Поентата не е во тоа да правиме современи или револуционерни (!)дела, туку да останеме силни и постојани во верата, којашто претставува Откровение на Бога во Христа, Кој е единствена сила на преобразбата на стариот свет. И уште, да го имаме на ум сознанието дека "преку промислата Божја од мали поводи и преку мали личности се устројуваат големи нешта". Православниот верник има заддача да ги најде логосите на собитијата и на секое собитие да му ја даде вистинската смисла. Со своите словесни сили должен е да ја открие смислата и суштината на секоја "ствар" што постои во овој свет и да си го обезбеди своето место "во светот Божји".